مجله پزشکی باهیکا
سالم بمانید

آسیت یا آب آوردگی شکم چیست؟ علل ، پیش گیری و درمان آسیت – قسمت دوم

آسیت یا آب آوردگی شکم چیست؟ علل ، پیش گیری و درمان آسیت – قسمت دوم

 

در مقاله قبلی ، با بیماری آسیت یا آب آوردگی شکم آشنا شدید. در این مقاله ، به نحوه ی تشخیص بیماری آسیت و درمان های آن میپردازیم.

 

چه زمانی برای آسیت به دنبال درمان پزشکی باشیم؟

به طور کلی، تورم شدید شکمی غیر قابل توضیح به هر علّتی که ایجاد شده باشد، دلیلی برای جستجوی مراقبت پزشکی به ما می‌دهد. برای آن‌هایی که آسیت، تب و درد شکمی را شناخته‌اند، باید هشداری باشد که مایع ممکن است آلوده بوده و باید سریعاً مداخله ایجاد شود.

 

تشخیص

پزشک شما یک معاینه‌ی جسمانی انجام خواهد داد و لازم است بیشتر در مورد علائمتان بداند. او ممکن است انواع آزمایش‌ها از جمله آزمایش کارکرد خون، فراصوت، یا سی‌تی‌اسکن را اجرا نماید.

اگر او فکر کند که آسیت دارید، پزشک برای حذف مایعات از شکمتان از یک سوزن برای آزمایش آن استفاده خواهد کرد. این روش پاراسنتسیس نامیده می‌شود. این کار به پزشک شما کمک می‌کند که علت شرایط شما را مشخص کند، تا بتواند به درستی درمان شود.

در اغلب موارد آسیت، پزشک شما را به متخصص کبد ارجاع خواهد داد که ممکن است درباره پیوند کبد با شما صحبت کند.

 

آزمایش‌های گاستروانترولوژیست و آزمایش‌هایی برای آسیت

گاهی اوقات برای پزشک بخش مراقبت‌های بهداشتی مشکل است که بفهمد آیا آسیت دارید یا خیر. با این حال، اغلب بیماران با شکایت پُر بودن و فشار شکمی سر و کار دارند و آسیت را می‌توان در معاینه‌های جسمانی یافت. این تشخیص با دریافت سابقه گذشته پزشکی بیمار کمک می‌کند تا پزشک بتواند تصمیم بگیرد که تست‌های دیگر را تجویز نماید.

یک شمارش کامل خون (CBC) ممکن است در جستجوی عفونت بالقوه (شمار بالای گلبول‌های سفید خون)، کم‌خونی (با هموگلوبین کم) و به طور غیر مستقیم، عملکرد کبد (مقدار کم گرده خون) مفید باشد. آزمایش‌های خون دیگر در ارزیابی تعادل الکترولیت، عملکرد کلیه و کبد و مقدار پروتیین در بدن مفید هستند.

اگر بیماری با آسیت تازه‌ظهور داشته باشیم، توصیه می‌شود پاراسنتسیس انجام گیرد که برای کمک به ایجاد تشخیص، برای آنالیز نمونه‌هایی از مایع به دست می‌آید. برداشت مایع ممکن است به کنترل علائم کمک کند. پاراسنتسیس یک روش استریل‌سازی است که به موجب آن یک سوزن از طریق دیواره شکمی به فضای شکم وارد شده و سیال را بیرون می‌کشد.

گاستروانترولوژیست‌ها (متخصصان سیستم گوارشی شامل کبد) برای اندازه‌گیری مقدار آلبومین (پروتیین) در خون در مقایسه با مقدار یافت‌شده در مایع آسیت برای کمک به طبقه‌بندی نوع آسیت و کمک به تشخیص بیماری از یک فرمول استفاده می‌کنند. اگر مقدار پروتیین در آسیت نسبت به سرم بیشتر باشد، ممکن است به علت بیماری کبد، نارسایی قلبی، باد چیاری، سرطان تخمدان و یا سوء تغذیه باشد. اگر پروتئین آسیت کم‌تر باشد، احتمال وجود عفونت‌ها و غدد بدخیم، بیشتر می‌شود.

تست‌های آزمایشگاهی بر روی مایع آسیت ممکن است شامل ارزیابی عفونت و ارزیابی الکترولیت‌ها و مواد دیگر باشد.

آسیت یا آب آوردگی شکم چیست؟ علل ، پیش گیری و درمان آسیت – قسمت دوم

نحوه درمان آسیت

پزشک شما ممکن است “قرص‌های آب” را تجویز کند که دیورتیک نامیده می‌شود تا به تخلیه مایع اضافی از بدنتان کمک کند.

دو عدد از رایج‌ترین دیورتیک ها عبارتند از:

  • فوروسماید (لازیکس)
  • اسپرینولاکتون (آلداکتون)

همچنین آن‌ها به کلیه‌ها کمک می‌کنند که سدیم و آب بیشتری را خارج نمایند.

اگر تغییر در رژیم غذایی و دیورتیک ها موثر نبوده، یا علائمتان شدید باشند، ممکن است پزشکتان مجبور باشد برای حذف مقادیر زیاد مایع اضافی با سوزن وارد شده به شکمتان از پاراسنتسیس استفاده کند. این روش باید با یک رژیم کم‌نمک، و کم مایع ترکیب شود، در غیر این صورت مایع به سادگی باز می‌گردد.

اگر این درمان‌ها کارساز نباشند، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشید تا یک شانت در کبدتان قرار گیرد و یا کلا آن را تعویض کنید. مایع اضافی در حفره شکمی می‌تواند باعث ناراحتی و تنگی نفس شود. روش درمان به دلیل تجمع آسیت، اینکه مایع به چه سرعتی انباشته می‌شود، اینکه آیا اولین رخداد است یا رویدادی تکراری می‌باشد، و اینکه نشانه‌ها تا چه اندازه بیمار را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند بستگی دارد.

 

تغییرات در سبک زندگی و دارو

برای بیماران مبتلا به سیروز، درمان اولیه برای آسیت، با رژیم غذایی محدود کردن نمک و تجویز داروهایی برای کمک به بدن در خارج نمودن نمک و مایع اضافی آغاز می‌شود. اسپرینولاکتون (آدلاکتون) اولین خط داروی دیورتیک است که به انسداد آلدوسترون شیمیایی کمک می‌کند که مسئول نگهداری نمک در بدن است. فوروسمید (لازیکس) و متولازون (زاروکسولین) نیز ممکن است اضافه شوند. این روش در کنترل مایع آسیت در اکثر بیماران موثر است.

وزن بدن به عنوان سنجش کنترل آسیت استفاده می‌شود. هدف از دیورتیک درمانی این است که بسته به شرایط پزشکی زیربنایی، روزانه بین یک تا دو پوند وزن کم شود. هنگامی که بیشتر مایع آسیت خارج شد، درجه‌بندی داروها در نیازهای بیمار اهمیت ویژه‌ای می‌یابد.

اگر هیپوناترمیا (سدیم خونابه کم) نیز داشته باشیم، این محدودیت مصرف آب نیز ممکن است در نظر گرفته شود.

 

درمان‌های دیگر آسـیـت

  • پاراسنتسیس: اگر دیورتیک‌ها و رژیم غذایی کارساز نباشند، ممکن است پاراسنتسیس قدم بعدی در درمان ارائه‌شده باشد. تحت شرایط استریل، یک سوزن در فضای پریتونئال فرو رفته و مایع بیرون کشیده می‌شود. اگر مایع آسیت به سرعت انباشته شده و نفخ و تورم شکم موجب درد یا تنگی نفس شود، ممکن است پاراسنتسیس به عنوان گام اول در نظر گرفته شود. چون مایع پریتونئال شامل آلبومین می‌شود، اگر مقدار زیادی مایع (بیش از ۵ لیتر) کشیده شود، ممکن است نیاز به تزریق آلبومین باشد. پاراسنتسیس ممکن است بیش از یک‌بار انجام شود، اما اگر برای کنترل نشانه‌ها به آن نیاز مکرری ایجاد شود، گزینه‌های دیگری نیز ممکن است در نظر گرفته شوند. عوارض پاراسنتسیس شامل عفونت، خونریزی و اختلالات الکترولیت و سوراخ شدن اندامی مانند روده می‌شود. با این حال، در آسیت وخیم، منافع درمانی در ارائه کمک به بیمار بیشتر از خطرات است.
  • شانت پورتوسیستمیک درون کبدی از راه ورید جوگولار (TIPS): TIPS، مایعات را از سیاه‌رگ پورتال به گردش خون مرکزی هدایت می‌کند، در نتیجه فشار درون کبد را کاهش داده و تشکیل آسیت را نیز پایین می‌آورد. یک رادیولوژیست مداخله‌ای درحالیکه بیمار بیهوش است، یک کاتتر یا استنت را از زیر پوست از سیاهرگ گردنی داخلی به سیاهرگ کبدی بیمار می‌فرستد.
  • پیوند کبد: بیمارانی که مبتلا به سیروز و آسیت هستند باید به عنوان کاندیدایی برای پیوند بالقوه کبد در نظر گرفته شوند.
  • سرطان: در بیماران مبتلا به آسیت ناشی از سرطان، محدودیت‌های رژیم غذایی و دیورتیک‌ها موثر نیستند. پاراسنتسیس ممکن است اولین خط درمان باشد. در صورت نیاز، کاتتر ممکن است برای تخلیه در محل گذاشته شود تا مایع به صورت نیاز حذف شود و بیمار نیازی به انجام روش‌های تکراری نداشته باشد.
  • شانتینگ پریتونونوس: شانتینگ پریتونِونوس عمل جراحی‌ای است که ممکن است بقای کوتاه‌مدت در بیماران سرطانی را که برای پاراسنتسیس کاندید نیستند و یا آنهایی که در درمان پاراسنتسیس توفیقی حاصل نکرده‌اند افزایش دهد. همچنین ممکن است شانتینگ برای بیمارانی که دارای آسیت مقاوم هستند و یا برای پاراسنتسیس، پیوند کبد، یا یک روش TIPS مناسب نیستند، در نظر گرفته شود.

 

درمان‌های خانگی برای آسیـت چه هستند؟

برای بیماران مبتلا به بیماری کبد ناشی از سیروز، خودداری از مصرف الکل یک قدم مهم در درمان است تا ایجاد آسیب بیشتر به کبد به حداقل برسد. مصرف داروهای حاوی استامینوفن نیز باید به حداقل برسد چون به سوخت و ساز در کبد نیاز دارند.

 

آیا می‌توان از آسـیت پیشگیری کرد؟

با اینکه علل بسیاری برای آسیت وجود دارد اما شایع‌ترین علت آن سوء مصرف الکل است. بیمارانی که مصرف الکل زیادی دارند در معرض خطر ابتلا به نارسایی کبد و آسیت پسایند قرار می‌گیرند.

مطالب مرتبط

به این نظر پاسخ دهید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code