مجله پزشکی باهیکا
سالم بمانید

اختلال در خوردن غذا به چه دلیلی است؟ با دیسفاژی آشنا شوید

اختلال در خوردن غذا به چه دلیلی است؟ با دیسفاژی آشنا شوید!

 

دیسفاژی، واژه‌ای یونانی به معنای اختلال در خوردن بوده، و به‌طور معمول به مشکل در خوردن به عنوان نتیجه اختلال در فرآیند خوردن اشاره می‌کند. دیسفاژی به دلیل خطر ابتلا به ذات‌الریه، سوء تغذیه، کم‌آبی بدن، از دست دادن وزن، انسداد راه تنفسی و تاثیر زیادی که بر نتیجه توان‌بخشی دارد می‌تواند سلامتی را بطور جدی تهدید کند (مثل طول مدت اقامت بیمارستان، مرگ و میر، بیماری).

اختلال در بلع (دیسفاژی) به این معناست که انتقال غذا یا مایعات از دهان به معده نیازمند زمان و تلاش بیشتری می‌باشد. دیسفاژی ممکن است با درد هم همراه باشد. در برخی موارد خوردن می‌تواند غیر ممکن باشد.

اختلال در بلع برهه‌ای، که ممکن است زمانی رخ دهد که خیلی سریع غذا می‌خورید و یا غذایتان را به اندازه کافی نمی‌جوید، معمولاً نگرانی بهمراه نخواهد داشت. اما دیسفاژی مداوم ممکن است یک وضعیت وخیم پزشکی را نشان دهد که نیازمند درمان است.

دیسفاژی می‌تواند در هر سنی شکل بگیرد، اما در افراد مسن رایج‌تر است. علت دیسفاژی متفاوت بوده و درمان به علت آن بستگی دارد.

دیسفاژی می‌تواند در هر یک از سه مرحله خوردن، مشکلی ثانویه باشد که به شکل زیر هستند:

  • مرحله دهانی: که شامل مرحله مقدماتی دهانی و مرحله عبور دهانی می‌باشد.
  • مرحله حلقی
  • مرحله مری

تعدادی از سبب‌شناسی‌ها در جمعیت‌های دچار مشکلات عصبی‌شناسی و غیر عصب‌شناسی به دیسفاژی منسوب شده‌اند.

دیسفاژی باید از اختلالاتی که از انتقال غذا به دهان و یا خارج از معده جلوگیری می‌کند، اما با دشواری خوردن مشخص نمی‌شود، متمایز گردد. به عنوان مثال، اختلال تغذیه که ناتوانی در گذاشتن غذا در دهان می‌باشد، و انسداد خروجی معده که ناتوانی غذا برای عبور از معده به روده کوچک است، اینها از انواع دیسفاژی نیستند. به طور متوسط سالانه ۱۰ میلیون آمریکایی برای اختلالات خوردن مورد معاینه قرار می‌گیرند.

در درمان اختلالات خوردن، به ویژه با توجه به سوء تغذیه‌های مربوط به دیسفاژی و با تست‌های و گزینه‌های مدیریتی موجود برای اختلالات خوردن پیشرفت‌هایی بوجود آمده، و خصوصاً پیش‌آگهی‌های افراد مبتلا به دیسفاژی نیز بهبود یافته است.

درک کالبدشناسی و فیزیولوژی قسمت‌هایی از بدن تحت‌تاثیر دیسفاژی از اهمیت بسیار بالایی در تشخیص و مدیریت اختلالات خوردن برخوردار است. مشارکت اولیه متخصصانی مثل متخصصان تغذیه، گاستروانترولوژیستان، جراحان عمومی، روانپزشکان زبان گفتاری، و متخصصان گوش حلق و بینی (ENT) پیش‌آگهی خوبی برای مدیریت اختلالات خوردن ارائه می‌دهد.

 اختلال در خوردن غذا به چه دلیلی است؟ با دیسفاژی آشنا شوید

علائم دیسفاژی

برخی از بیماران، مبتلا به دیسفاژی هستند و از آن بی‌اطلاع می‌باشند -در این موارد، ممکن است تشخیص داده نشده و درمان نشود و خطر ابتلا به ذات‌الریه را افزایش دهد (عفونت ریه که پس از استنشاق اتفاقی آب دهان و یا ذرات غذا ایجاد می‌شود).

دیسفاژی تشخیص نشده نیز ممکن است منجر به کم‌آب و سوء تغذیه شود. علائم مرتبط با دیسفاژی عبارتند از:

  • خفگی هنگام خوردن
  • سرفه و یا استفراغ در هنگام خوردن
  • تراوش آب دهان
  • برگشت غذا و یا اسید از معده به گلو
  • سوزش معده مکرر
  • گرفتگی بدن
  • احساس گیر کردن غذا در گلو یا سینه، یا پشت استخوان سینه
  • کاهش وزن
  • بالا آوردن غذا (استفراغ)
  • مشکل در کنترل غذا در دهان
  • سختی آغاز فرآیند خوردن
  • ذات‌الریه مکرر.
  • ناتوانی در کنترل بزاق دهان

بیماران ممکن است احساس کنند که “غذا گیر کرده‌است”.

 

چه زمانی به پزشک مراجعه نمایم؟

اگر به طور مرتب دچار مشکل شده و یا کاهش وزن، برگشت غذا یا استفراغ همراه با دیسفاژی را تجربه می‌کنید، به پزشک مراجعه کنید. اگر مانعی تنفس فرد را دچار تداخل می‌کند، سریعاً درخواست کمک اورژانسی نمایید. اگر بخاطر اینکه احساس می‌کنید که غذا در گلو یا سینه‌تان گیر کرده، قادر به قورت دادن نیستید به نزدیک‌ترین بخش اورژانس بروید.

علل

خوردن پیچیده است و تعدادی از مشکلات می‌تواند با این فرآیند تداخل داشته باشد. گاهی اوقات علت دیسفاژی را نمی توان شناسایی کرد. با این حال، دیسفاژی به طور کلی در یکی از دسته‌های زیر قرار می‌گیرد.

دیسفاژی مری

دیسفاژی مری به احساس چسبیدن یا گیر کردن غذا در ته گلو یا سینه‌تان بعد از قورت دادن اشاره می‌کند. برخی از دلایل دیسفاژی مری عبارتند از:

  • آشالاسی. زمانی که ماهیچه پایینی مری‌تان (عضله باسطه) به درستی ریلکس نمی‌شود تا به غذا اجازه ورود به معده‌تان را بدهد، که این ممکن است باعث شود که غذا را از معده به گلویتان برگردانید. ماهیچه‌های درون دیواره‌ی مری ممکن است ضعیف شود، وضعیتی که در طول زمان بدتر می‌شود.
  • اسپاسم پراکنده. این وضعیت درست پس از خوردن منجر به انقباضات فشارهای قوی چندگانه و انقباض هم‌آهنگ ضعیف از مری می‌شود. اسپاسم پراکنده بر ماهیچه‌های غیر ارادی دیواره پایینی مری تاثیر می‌گذارد.
  • تنگی مری. مری باریک‌شده (تنگی مری) می‌تواند باعث گیر کردن تکه‌های بزرگ غذا بشود. تومورها یا بافت‌های زخمی که اغلب با بیماری رفلکس ازوفاژل معده‌ای ((GERD ایجاد می‌گردد، می‌تواند باعث تنگ شدن مری شود.
  • تومور ازوفاژل. وقتی که تومور ازوفاژل حاضر باشد، سختی خوردن به تدریج بدتر می‌شود.
  • جسم خارجی. گاهی اوقات غذا یا شیء دیگری می‌تواند تا حدی گلو یا مری را مسدود کند. مسن‌ترها با دندان مصنوعی و افرادی که مشکل جویدن مواد غذایی دارند ممکن است به احتمال زیاد تکه‌ای غذا در گلو یا مری‌شان گیر کند.
  • حلقه مری. یک قسمت نازک از تنگ‌شدن پایین مری می‌تواند مکرراً باعث زحمت در خوردن غذاهای جامد شود.
  • GERD. آسیب به بافت‌های مری از داخل معده به مری می‌تواند منجر به منقبض، زخم و یا تنگ شدن پایین مری بشود.
  • اسینوفیلیک معده‌ای. این شرایط که ممکن است مربوط به یک آلرژی غذایی باشد، با انباشت سلول‌هایی به نام اسیینوفیل در مری ایجاد می‌شود.
  • اسکلرودرمی. رشد بافت زخم، که باعث سفت و سخت شدن بافت‌ها می‌شود، می‌تواند باعث ضعیف شدن ضربان قلب شما بگردد، که باعث می‌شود که اسید به مری برگردد و به سوزش شدید معده بینجامد.
  • درمان تشعشعاتی. این درمان سرطان می‌تواند منجر به التهاب و زخم مری بشود.

اختلال در خوردن غذا به چه دلیلی است؟ با دیسفاژی آشنا شوید

 

دیسفاژی اوروفارینگال

این وضعیت خاص می‌تواند ماهیچه‌های گلوی شما را تضعیف کرده و جابجایی غذا را از دهان به گلو و مری، وقتی که شروع به قورت دادنش می‌کنید سخت‌تر می‌نماید. ممکن است در حین خوردن غذا احساس خفگی نمایید، دهانتان بسته شده یا سرفه کنید و یا احساس کنید غذا یا مایعات در حال رفتن به نای (خرخره) و یا بالا رفتن از بینی‌تان می‌باشد. این ممکن است منجر به ذات‌الریه شود.

علل دیسفازی اوروفارینگال شامل موارد زیر می‌شود:

  • اختلالات عصبی. اختلالات خاص – مانند سلوروزیز چندگانه، دیستروفی عضلانی و بیماری پارکینسون – می‌تواند منجر به دیسفاژی شود.
  • آسیب عصبی. آسیب ناگهانی عصبی مثل ضربه مغزی یا عصبی و یا آسیب طناب نخاعی می‌تواند بر توانایی شما برای خوردن تاثیر بگذارد.
  • واگراهه حلقی‌مری. یک کیسه کوچک که ذرات غذا را در گلویتان شکل داده و جمع‌آوری می‌نماید، اغلب درست بالای مری بوده و منجر به دشواری خوردن، صدای شرشر، تنفس بد و یا پاکسازی مکرر گلو یا سرفه کردن می‌شود.
  • سرطان. سرطان‌های خاص و برخی از درمان‌های سرطانی مانند تشعشعات می‌توانند باعث ایجاد مشکل در خوردن شوند.

 

عوامل خطر

موارد زیر ریسک فاکتورهایی برای دیسفاژی هستند:

  • پیر شدن. به خاطر پیری طبیعی و ساییدگی نورمال و پارگی روی مری و خطر بیشتر شرایط خاص مانند سکته یا بیماری پارکینسون، مسن‌ترها در معرض خطر مشکلات خوردن قرار دارند. اما، یک نشانه عادی از پیری محسوب نمی‌شود.
  • مشکلات سلامتی خاص. افرادی که دچار اختلالات عصبی یا روانی هستند به احتمال بیشتری مشکل خوردن را تجربه می‌کنند.

 

مشکلات

اختلال خوردن می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

  • سوء تغذیه، کاهش وزن و کم‌آبی. دیسفاژی می‌تواند جذب مایعات و مواد مغذی را با مشکل مواجه نماید.
  • آسپیراسیون ذات‌الریه. در اینجا وقتی که می‌خواهید غذا را ببلعید، ممکن است وارد مجاری تنفسی‌تان شده و باعث ذات‌الریه شود، چون غذا می‌تواند باکتری را به ریه‌ها وارد نماید.
  • خفگی. زمانی که غذا فشرده شود، می‌تواند خفگی رخ دهد. اگر غذا به طور کامل راه تنفسی را مسدود کند، و کسی مداخله‌ی کمکی نکند، ممکن است به مرگ بینجامد.

 

پیش‌گیری

اگرچه نمی‌توان از مشکلات خوردن جلوگیری کرد، اما می‌توانید ریسک مشکلات خوردن برهه‌ای را به راحتی با آرام خوردن و کامل جویدن کاهش دهید. تشخیص اولیه و درمان موثر GERD می‌تواند خطر توسعه دیسفاژی مرتبط با تنگی مری را کاهش دهد.

به این نظر پاسخ دهید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code